Bankaların aktif toplamı 1 trilyonu aştı

Yılın ilk çeyreğinde kredilerdeki büyüme devam etmekle birlikte bir önceki çeyreğe göre artış hızı yavaşladı.

Bankacılık sektörü toplam aktifleri içindeki payı yüzde 53.9’a yükselen krediler, 2011 yılının ilk çeyreğinde yüzde 7.3 artarak 564.3 milyar TL’ye ulaştı. Yıllık bazda yüzde 35.4 artış gösteren kredilerin reel büyümesi ise yüzde 23 seviyesinde gerçekleşti.Toplam mevduat, yüzde 2 oranında, yüzde 12.3 milyar TL artarak Mart 2011 itibarıyla 629.3 milyar TL’ye yükseldi. Merkez Bankası’nın TL zorunlu karşılık oranlarını, mevduat ve katılım fonlarının vade yapısına göre farklılaştırması, Türk bankacılık sektöründe mevduat ve katılım fonlarının vadesinin sınırlı da olsa uzamasını sağladı.

BDDK, Türk Bankacılık Sektörü Genel Görünümü Mart 2011 çalışmasını yayınladı. Çalışmada, Türk Bankacılık Sektörünün Mart 2011 itibarıyla personel ve şube sayısı gelişimi, aktif ve pasifin önemli kalemleri ile karlılık yapısı ve bunların gelişimine ilişkin bilgilere yer verildi. Çalışmaya göre Mart 2011 itibarıyla sektörün sermaye yeterliliği rasyosunun yüzde 18 seviyesinde, dönem net karının ise önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 13.2 azalışla 5 milyar 466 milyon TL düzeyinde gerçekleşti.

-ŞUBELEŞME VE İSTİHDAM ARTIŞI SÜRDÜ-

Türk bankacılık sektöründe şubeleşme ve istihdam artışı sürerken, yurtdışı büyüme potansiyeli değerlendirilmeye devam etti. Yılın ilk çeyreğinde personel sayısı bin 675 kişi artarak 192 bin 855’e, şube sayısı ise 144 adet artarak 10 bin 210’a yükseldi. Anılan dönemde kamu bankalarınca 3 adet, özel bankalar tarafından da 1 adet yeni yurtdışı şube açıldı.

-SEKTÖRÜN AKTİF TOPLAMI 1 TRİLYON 46 MİLYAR TL-

Sektörün aktif toplamı 2011 yılının ilk çeyreğinde yüzde 3.9 oranında artarak 1 trilyon 46.4 milyar TL seviyesine ulaştı. Sektör, krediler ve Merkez Bankası’ndan alacaklar kalemlerinden kaynaklanan aktif büyümesini, sınırlı mevduat artışının yanı sıra, repo işlemlerinden sağlanan fonlar, yurtdışı bankalara borçlar, ihraç edilen menkul kıymetler gibi alternatif kaynaklar ve menkul değerler portföyündeki azalma ile fonlandı. Öte yandan, repo işlemlerinden sağlanan fonlarda, zorunlu karşılık oranlarındaki artışa bağlı fon ihtiyacı medeniyle 2010 yılı sonunda göre yüzde 14.7 oranında, 8.5 milyar TL tutarında artış gerçekleşti. Söz konusu artışta, repodan sağlanan fonların maliyet avantajı ile mevduata göre daha düşük zorunlu karşılık oranlarına tabi olmasının da etkili olduğu değerlendirildi.

-KREDİLERDEKİ ARTIŞ HIZI YAVAŞLADI-

Kredilerdeki büyüme devam etmekle birlikte bir önceki çeyreğe göre artış hızı yavaşladı. Bankacılık sektörü toplam aktifleri içindeki payı yüzde 53.9’a yükselen krediler, 2011 yılının ilk çeyreğinde yüzde 7.3 artarak 564.3 milyar TL’ye ulaştı. Yıllık bazda yüzde 35.4 artış gösteren kredilerin reel büyümesi ise yüzde 23 seviyesinde gerçekleşti. Bir önceki çeyrekte yüzde 10.6 büyüyen krediler, 2011 yılının ilk çeyreğinde yüzde 7.3 büyümekle birlikte önceki yılın aynı dönemine göre artış hızı 1.1 puan daha yüksek gerçekleşti.

-EN HIZLI ARTAN KREDİ TÜRÜ KOBİ KREDİLERİ OLDU-

Mart 2011 itibariyle bankacılık sektörü toplam kredilerinin yüzde 43.1’i kurumsal ve ticari kredilerden, yüzde 32.8’i bireysel kredilerden, yüzde 24’ü ise KOBİ kredilerinden oluştu. 2010 yılsonu ile karşılaştırıldığında kurumsal ve ticari kredilerin toplam krediler içindeki payı 0.1 puan gerilerken, KOBİ kredilerinin payı 0.1 puan arttı. Bireysel kredilerin payı ise değişmedi. En hızlı artan kredi türü yüzde 7.9 ile KOBİ kredileri oldu.

-BİREYSEL KREDİLERDE EN YÜKSEK ARTIŞ YÜZDE 9.5 İLE KAMU BANKALARINDA GERÇEKLEŞTİ-

2010 yılsonuna göre bireysel krediler yüzde 7.2 artarak Mart 2011 itibarıyla toplam 185.1 milyar TL seviyesine ulaştı. Bireysel kredilerde en yüksek artış yüzde 9.5 ile kamu bankalarında gerçekleşti. Bireysel kredilerin yüzde 24.1'i kredi kartı alacaklarından, yüzde 75.9’u ise tüketici kredilerinden oluştu. Tüketici kredileri içinde ise en fazla pay yüzde 46.5 ile konut kredilerinde ve yüzde 36 ile ihtiyaç kredilerinde oluştu. Tüketici kredileri 2011 yılının ilk çeyreğinde oransal olarak yüzde 8.9 ile (11.4 milyar TL) toplam kredilerden daha fazla arttı. Tüketici kredilerinde en fazla artış yüzde 10.5 (4.8 milyar TL) ile ihtiyaç kredilerinde gözlenirken konut kredilerindeki yüzde 7.6 (4.6 milyar TL) ve diğer tüketici kredilerdeki yüzde 10.2’lik (1.7 milyar TL) artışlar dikkat çekti.

-TAKİBE DÖNÜŞÜM ORANI AZALIŞINI SÜRDÜRÜYOR-

Yılın ilk çeyreğinde sektörün aktif kalitesindeki iyileşme ve kredi genişlemesine bağlı olarak takibe dönüşüm oranı azalmaya devam etti. Takibe dönüşüm oranlarında gözlenen düşüşler, ekonomik krizin hane halkının harcama eğilimi, kredi talebi ve kredi geri ödeme performansı üzerindeki olumsuz etkilerinin azaldığına işaret etti. Aralık 2009 itibarıyla 21.9 milyar TL ile en yüksek seviyesine ulaşan takipteki alacaklar, sonrasında başlayan düşüş eğilimi neticesinde Aralık 2010’da 19.9 milyar TL’ye, Mart 2011’de de 18.9 milyar TL seviyesine geriledi. Takipteki alacaklarda gözlenen azalışta aktiften silinen/satılan takipteki alacaklar etkili olmakla birlikte, bu tutarlar hariç tutulduğunda dahi bankacılık sektörünün takipteki alacak oluşumunun yavaşladığı gözlendi. Bu çerçevede, Aralık 2010’da yüzde 3.7 olan takibe dönüşüm oranı Mart 2011’de yüzde 3.2 seviyesine geriledi. Ekonomik krizin etkilerinin en fazla gözlendiği KOBİ kredileri, Mart 2011 itibarıyla yüzde 3.8 ile en yüksek takibe dönüşüm oranına sahip olmakla birlikte 2011 yılının ilk çeyreğinde 0.7 puan ile takibe dönüşüm oranı en fazla azalan kredi türü oldu.

-MENKUL DEĞERLERİN TOPLAM AKTİFLER İÇİNDEKİ PAYI AZALMAYA DEVAM ETTİ-

Menkul değerlerin toplam aktifler içindeki payının azalışı devam etti. Sektörün menkul değerler portföyü 2011 yılının ilk çeyreğinde kaynak yaratma ve kar realizasyonuna bağlı olarak yüzde 3.2 oranında (9.3 milyar TL) azalarak 278.6 milyar TL düzeyine geriledi. Sektörün toplam aktifleri yüzde 3.9 oranında büyürken menkul değerler portföyünün küçülmesi, menkul değerlerin bilanço içindeki payının yüzde 26,6’ya gerilemesine sebep oldu. Sektörün menkul değer yatırımlarının azaldığı süreçte emanet kıymetler artış gösterdi. Buna göre bankaların portföylerinde bulunan menkul değerlerin bir kısmını yurt içi ve yurt dışı yerleşiklere satmak suretiyle kaynak yaratmaya çalıştıkları ve kar realizasyonu yaptıkları değerlendirildi. 2011 yılının ilk çeyreğinde mevduat artışı sınırlı düzeyde kaldı. Pasif toplamı

içindeki payı 1.2 puanlık azalışla yüzde 60.1’e gerileyen mevduat bankacılık sektörünün temel fon kaynağı olmaya devam etti.

-MEVDUATIN VADESİ SINIRLI DA OLSA UZADI-

Toplam mevduat, yüzde 2 oranında, yüzde 12.3 milyar TL artarak Mart 2011 itibarıyla 629.3 milyar TL’ye yükseldi. Mevduat artış hızının 2011 yılının ilk çeyreğinde ivme kaybetmesinde Türk lirası mevduat artışının yüzde 1.3 düzeyinde kalması etkili oldu. Merkez Bankası’nın TL zorunlu karşılık oranlarını, mevduat ve katılım fonlarının vade yapısına göre farklılaştırması, Türk bankacılık sektöründe mevduat ve katılım fonlarının vadesinin sınırlı da olsa uzamasını sağladı. Yurtdışı şubeler nezdinde toplanan mevduat, özellikle Bahreyn'deki toplumsal olayların etkisiyle 2011 yılının ilk çeyreğinde yüzde 31.7 oranında (14.9 milyar TL) azalarak 32.2 milyar TL’ye geriledi.

-YURTDIŞINDAN SAĞLANAN FONLAR ARTMAYA DEVAM ETTİ-

Bankaların yurtdışından sağladıkları fonlar artmaya devam etti. Yurtdışından sağlanan fonların yüzde 27.1'ini oluşturan sendikasyon ve seküritizasyon kredileri 2011 yılının ilk çeyreğinde yüzde 2.8 oranında artarak 24.1 milyar dolara yükseldi. 2010 yılının son çeyreğinde başlayan özel bankaların menkul kıymet ihraçları 2011 yılının ilk çeyreğinde katlanarak arttı. Mart 2011 itibarıyla, 7.1 milyar TL (yüzde 41.5’i yabancı para) bakiye arz eden ihraç edilen menkul kıymetlerin yüzde 94.6’sı dört özel bankanın yurt içi ve uluslararası piyasalarda ihraç ettiği bono ve tahvillerden, kalanı ise kalkınma ve yatırım bankalarının tahvil ihraçlarından oluştu.

-SERMAYE YETERLİLİK RASYOSU 2010 SONUNA GÖRE 1 PUAN GERİLEDİ-

Mart 2011 döneminde sektörün sermaye yeterliliği rasyosu yüzde 18 olarak gerçekleşti. Yasal özkaynağm temel unsuru olan ana sermayenin 2010 yılsonuna göre yüzde 3.3 oranında, risk ağırlıklı varlıkların esas belirleyicisi olan kredi riskine esas tutarın ise aynı dönemde yüzde 7.2 oranında arttığı görüldü. Sermaye yeterliliği rasyosunun paydasını oluşturan risk ağırlıklı varlıkların diğer unsurları olan piyasa riskine esas tutar yüzde 6.2 ve son üç yılın kar tutarları üzerinden hesaplanan operasyonel riske esas tutar yüzde 10.6 artış gösterdi. Bu gelişmeler neticesinde sektörün sermaye yeterliliği rasyosu 2010 yılsonuna göre 1 puan azaldı. Ayrıca, ana sermayenin özkaynakların yüzde 91’ini oluşturuyor olması, sektörün yasal özkaynağmm niteliğinin yüksek olduğunu gösterdi.

-BANKACILIK SEKTÖRÜNÜN KARI YÜZDE 13.2 AZALDI-

Bankacılık sektörü dönem net karı, geçen yılın aynı dönemine göre, 833 milyon TL (yüzde 13.2) azalarak Mart 2011 döneminde 5 milyar 466 milyon TL’ye geriledi. Temelde bankacılık hizmet gelirlerindeki ve diğer faiz dışı gelirlerdeki artışa bağlı olarak artan faiz dışı gelirler, sermaye piyasası işlem kar ve zararı ile kambiyo kar ve zararı toplamının dönem net karını artırıcı etkisindeki yüksek tutarlı artış ve takipteki alacaklar özel provizyonundaki azalış karlılığa olumlu katkıda bulundu. Diğer taraftan, esas olarak menkul değer faiz gelirlerindeki azalışın da etkisiyle daralan net faiz marjı ile diğer faiz dışı giderler, genel karşılık provizyonları ve personel giderlerindeki artışa bağlı olarak yüksek tutarlı artan faiz dışı giderler bir yıllık dönemde kar azalışındaki temel etkenler oldu. Son bir yıllık dönemde, kalkınma ve yatırım bankaları ile yabancı bankaların net dönem karları artarken, özel bankalar, katılım bankaları ve kamu bankalarının net dönem karları azaldı.

-BANKACILIK SEKTÖRÜ KARLILIĞINI SÜRDÜREBİLDİ-

Sektörün aktif ve özkaynak karlılığı, önceki yılın aynı dönemine göre, azaldı. Bu dönemde, sadece yabancı bankaların özkaynak ve aktif karlılığında artış oldu. Fortis Bank’ın 2010 yılı Mart dönemindeki karı hariç tutulduğunda, yabancı bankaların dönem net karının daha fazla artacağı hesaplandı. 2011 yılının ilk çeyreğinde Türk bankacılık sektörü, beklendiği ve önceki raporlarda ifade edildiği üzere, geçen yılın gerisinde kalmış olmakla birlikte karlılığını sürdürebildi. Önümüzdeki dönemde, varlık kalitesindeki iyileşmenin dönem net karma olan olumlu katkısının önceki dönemlere göre azalması, marjlardaki gerilemenin görece hız kaybetmesi ile bankacılık sektöründe aşağı yönlü ve daha durağan bir karlılık seyri izleneceği değerlendirildi. Diğer taraftan, kredi talebindeki canlılık ve sektör payı rekabeti kredi büyümesini desteklemeyi devam ettirdi. Alman politika tedbirlerinin krediler üzerindeki etkisinin önümüzdeki dönemlerde görüleceği ve kredilerdeki büyümenin daha ılımlı bir seyir göstereceği beklendi.

ANKA