Kimler işsizlik maaşı alabilir?

İşsizlik sigortası; bir işyerinde çalışırken, çalışma istek, yetenek, sağlık ve yeterliliğinde olmasına rağmen, kendi istek ve kusuru dışında işini kaybedenlere, uğradıkları gelir kayıplarını kısmen de olsa karşılayarak kendilerinin ve aile fertlerinin zor duruma düşmelerini önleyen, Devlet tarafından kurulan zorunlu bir sigorta koludur.

 

İşsizlik sigortası kapsamında bir işyerinde çalışırken; çalışma istek, yetenek, sağlık ve yeterliliğinde olmasına rağmen, kendi istek ve kusuru dışında işini kaybedenler; hizmet akdinin feshinden önceki son 120 gün içinde prim ödeyerek sürekli çalışmış olmak kaydıyla son üç yıl içinde en az 600 gün süre ile işsizlik sigortası primi ödemiş olması gerekmektedir. 

 

İşsizlik ödeneği sigortalı işsizin çalışmış olduğu süre ile doğrudan ilişkilidir. Sigortalı işsizler prim ödeme sürelerine göre; en az 180, en fazla 300 gün süre ile işsizlik ödeneği alabilmektedirler

600 gün prim ödemiş olanlara 180 gün,

900 gün prim ödemiş olanlara 240 gün,

1080 gün ve daha fazla prim ödemiş olanlara 300 gün, süre ile işsizlik ödeneği

ödenmektedir.

 

İşsizlerin ödenek aldıkları süre içinde; genel sağlık sigortası primleri, Sosyal Güvenlik Kurumu’na yatırılmaktadır. İşsizlik ödeneği alan sigortalı işsizlere, işgücü piyasası ve mesleki eğitim alanında danışmanlık hizmetleri verilmektedir. Meslek geliştirme, edindirme ve yetiştirme eğitimi verilmektedir. İşsizlik ödeneği alan sigortalı işsizlere, yeni bir iş bulmalarında yardımcı olunmaktadır.

 

İşsizlik ödeneği alıyorken

1. Kurumca teklif edilen bir işi haklı bir nedene dayanmaksızın reddeden sigortalı işsizlerin ödenekleri kesilir ve kalan işsizlik ödeneği hak sahipliği kaybedilir. 

2. Gelir getirici bir işte çalıştığı veya herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşundan yaşlılık aylığı aldığı tespit edilen sigortalı işsizlerin ödenekleri kesilir.

3. Kurum tarafından önerilen meslek edindirme eğitimini haklı bir neden göstermeden reddeden veya kabul etmesine karşın devam etmeyen ve haklı bir nedene dayanmaksızın Kurum tarafından yapılan çağrıları zamanında cevaplamayan, istenilen bilgi ve belgeleri öngörülen süre içinde vermeyen sigortalı işsizlerin işsizlik ödenekleri kesilir. 

 

Günlük işsizlik ödeneği, sigortalının son dört aylık prime esas kazançları dikkate alınarak hesaplanan günlük ortalama brüt kazancının yüzde kırkıdır. Bu şekilde hesaplanan işsizlik ödeneği miktarı, 4857 sayılı İş Kanununun 39 uncu maddesine göre onaltı yaşından büyük işçiler için uygulanan aylık asgari ücretin brüt tutarının yüzde seksenini geçemez. 

Yani işsizlik sigortasından alınacak minimum işsizlik ödeneği (837,00 x % 40)=334,80 TL, maksimum (837,00 x % 80) =669,60 TL olarak belirlenmiştir.

 

Özetle, işsizlik ödeneğine hak kazanabilmek için, işçinin kendi kusuru olmadan işsiz kalması yani işveren tarafından işten çıkarılması gerekmektedir. Bununla beraber, ödenek almak için işsiz kaldığı günden geriye doğru son 120 gün içinde aralıksız çalışmış olması son 3 yıl içersinde de 600 gün prim ödenmiş olması gerekir. İşsizlik ödeneği en az 180 en fazla 300 gün kurumdan alınabilir, en yüksek işsizlik ödeneği asgari ücretin brüt tutarının % 80’ini geçemez. Yani kişi beş bin lira maaş alıyor olsa dahi alacağı en yüksek işsizlik ödeneği asgari ücretin yüzde sekseni kadardır. İşsizlik ödeneğinden yararlanmak için işsiz kaldıktan 1 ay içerisinde İş-kur’a başvuruda bulunmak gerekir. Ödenek verildiği süreler içerisinde işçi başka bir işyerinde ya da aynı işyerinde çalışmaya başlarsa bir dilekçe ile bunu kuruma bildirmek zorundadır. Aksi takdirde cezai yaptırımla karşılaşır. İşçi bu süre içerisinde yeniden işsiz kalırsa, ilk defada hak ettiği ödenek tutarını kaldığı yerden almaya devam eder. Örneğin işçi 180 günlük işsizlik ödeneği almaya hak kazanmış, 90 günlük işsizlik ödeneği almışken tekrar çalışmaya başlarsa, sigortalı olduğu günden itibaren 15 gün içinde bir dilekçe ile kuruma bunu bildirmeli ve ödenek almayı bırakmalıdır. Bir süre sonra işçi tekrar işsiz kalırsa, İş-Kur’a başvuruda bulunarak kalan 90 günlük işsizlik ödeneğini alması da mümkündür.