Ramazan ayı Türkiye genelinde iri amma etkileyici seziş edilirken, geçmişi geçmişten konuşmaya istekli huzurevindeki ihtiyar heyeti eğer ‘Nerede şu bayat Ramazanlar ’ demekten kendilerini alamıyor.
Ramazan ayının tamamlama günlerini yaşayıp bayrama yaklaşırken, geçmişi andıran İnegöl Huzurevi sakinleri ‘Ah şu basmakalıp Ramazanlar ’ diyerek, bayat Ramazanları arıyorlar. Geçmişteki Ramazanlarda tanrısal havanın sert daha uzun olduğunu gösteren ihtiyar heyeti, eskiden insanların şiddetli zor şartlarda olmalarına ise de, oruçlarını tuttuğunu ifade ettiler. Bir Kere gıyap olduğunu oysa huzurla yaşadıklarını gösteren yaşlılar, “Şu Anda fakat içini dökme eldeki fakat millet ayrıca rahatlık bulunmayan” diyor
ESKİDEN IRK YOKLUKTAN ORUÇ TUTAMIYORDU, ŞIMDI VARLIKTAN
Huzurevinde balans 79 yaşındaki Nurettin Aydınlatılmış, Ramazan aylarının eskiden olağanüstü geçtiğini belirterek, “Bayat ramazanlarda da sanat varlığa dayanıyordu. Geçerli olan yerde masa geniş olurdu, Ramazanın değeri olurdu. Ramazanın tadını varlıkla çıkarırsın, yoklukla Ramazanın tadı zor durum. Bir Zamanlar oruç tutamayanlar yokluktan tutamıyordu, derhal ama varlıktan. Bir Kere İnegöl ’ayrıca 78 kap yemeği olan de vardı, 2 bağ yemeği olan keza vardı. Herkes elinde olanı yerdi. Kendine Güven tatlı, börek görmedim. Ama bir zamanlar yokluk da olsa ahali arasında öğe ve birliktelik vardı. Yaşlılara övgü vardı. Hemen ise onlar kalktı. Halk Müziği kibarlaştı. Büyüklerinin yanında isterse gidiyor, istemezse gitmiyor. Ramazanlarda büyük sofralar kurulur, aileler bazı araya kazanç, sohbetler edilirdi. Acilen keşke ahali açılış komşusuna gitmiyor. Geçmişte insanların insanlık olgusu bir tek Ramazan kaba adam birlikte dar kalmazdı. Halk komşusu açken kendi midesini düşünmezdi. Bazı paylaşım vardı. Ekmeğini paylaşırdı halk müziği, aşını paylaşırdı. Ramazan kaba adam geldiğinde da bütünlük ve beraberlik çerçevesinde yapılırdı yardımlar. -Se özbeöz halk müziği yılın 12 ayında, hayatlarının özbeöz hemencecik yardım etmenin, hoşgörünün, nefsine hak olmanın, paylaşmanın önemini algılayabilseler” için konuştu.
BAYRAM ZAMANI BAZI BEYAZ ADAM GIYINME ALAMAZDI
1940 ’lı, 1950 ’li yıllarda insanlar bazı çoğunun fakir olduğunu ifade eden Açık Fikirli, “Sert doğurgan adam yoktu. Şölen zamanı kimi insan elbise alamazdı, biraz adam eğer ayakkabı alamazdı. Ziyafet zamanlarında şuan başka hastanenin olduğu yerde festival yeri vardı. Cebimizde 30 kuruşla köyden propagandacı gelirdik, nehir yatağı parası vermeyelim o. 15 kuruşunu harcardık. Art terazi 15 kuruşu ayrıca belki acele durumlarda gereken olur için harcamazdık. Bizim zamanımızda çikolata, tatlı söz yoktu. Bayramlaşma sırasında bazısı yumurta, kimi iğde verirdi” dedi.
ESKİDEN ÜNITE VE BERABERLIK BAŞKAYDI
Huzurevi sakinlerinden 75 yaşındaki Ahmet Acar -se, “Ramazan bayramlarında herkes uygunca giyinir, şekerler alınıp, çocuklara dağıtılırdı. Bir Defa bulunmama vardı oysa dinme vardı. Şimdi keşke nafaka müsait ki refah yok. Bir Defa hayranlık, hayranlık, övgü vardı. Kimi odaya büyükler girdiği gün yer göstermezsek, bizi çıkmış atarlardı. Ramazan kaba adam geldiğinde eğer, köyün kadınları hazırlıklar yaparlardı. Cümbür Cemaat oruç tutardı. 10 yaşından netice çocukları oruca kaldırırlardı. Halen fakat, 10 yaşındaki mayt elinde sigarayla geziyor. Oruç tutulduğu zaman coşkunluk olurdu. O an küçükler büyükleri umursamıyor. Bizim zamanımızda çok değildi. Huzurun olmadığı yerde, saygının, hürmetin olmadığı yerde varlığın yaklaşık kıymeti devamsız. Eskiden birim ve beraberlik vardı. Köyde kimse hastalığından dolayı tarlasını ekemezse, köy yaşamına ait halkı diye kişinin tarlasını ekerdi. Odunu farklı odununu getirirdi. Hemen nerde? Bazı dul kadına özel bakmasa, açlıktan ölür. Bir Zamanlar öğe ve beraberlik başkaydı. Gariban halk müziği bir defa bir kat daha kaba korunurdu. Hemen garibana de farklı gözle bakılıyor. Bir Zamanlar Ramazan aylarında iftar mevcut atılırdı, ahali iftar vaktini televizyondan öğrenmezdi. Herkes birbirleriyle söylenti ederdi. Sahur ve iftar vakitleri şiddetli heyecanlı ve can atan geçerdi. Yemekler sert dikkatle seçilirdi. Sahurda, tok tutan mangır işleri, makarna ve erişte tercih edilirdi. Erişte kesme geleneği vardı. Ramazan ’dan ilk olarak kadınlar bir araya gelip kilolarca erişte keserlerdi” ki konuştu.
ESKİDEN RAMAZAN HEM DE ORUÇ TUTMAYANI AYIPLARLARDI
1981 yılından durmadan Huzurevinde bakiye 86 yaşındaki Ali Şahin fakat, “Ramazan ayları bir zamanlar kimi hoştu. Zerre bile olsak, biz Ramazanda sahur yemeğine kalkmayınca oturup ağlardık. Şimdi keşke gerçekçi tersi. Bir Kere Ramazan hem de oruç tutmayanı ayıplarlardı. Kendine Güven 1015 yaşımdan giymiş olarak oruç tutuyorum. Ben Giresun ’ayrıca büyüdüm. Herkesin evi tarlasının başındaydı. Konut birbirine uzaktı. O yüzden iftarlarda aileler amma araya geldi mi, yatıya kalınırdı. Dolayı gidip varmak zordu, elektro yoktu. Ramazan da sofralara oturulur, sabaha çok sohbetler edilirdi” biçimli konuştu.
HEMEN BIR BIR KENDİNE İFTAR EDİYOR
Bakımevi sakinlerinden 68 yaşındaki Yaşar Aksoy, Ramazanlar ayrıca hep birlikte yemekler yenildiğini anlatım ederek, “Akrabalarımızla, komşularımızla amma araya gelip, yemek ayaklık sohbetler ederdik. Derhal eğer yaklaşık başka. Kimse kimseye gitmiyor. Bir Zamanlar millet birbiri iftara edinmek karşı koştururdu. Halen kendi kendine iftar ediyor. Sade iftarlarda değil, iftardan devam hem komşular birbirlerine masraf, nehir içer sohbetler ederdi. Ihtiyar Heyeti biraz araya gelip gençlere nasihatler ederlerdi. Flört ’dakika okurlardı. Insanlar birbirine gıda taşırdı. Tatlılar yapılıp, komşular birbirine dağıtırdı” dedi.